Steun ons en help Nederland vooruit

donderdag 18 juni 2020

Algemene beschouwingen kadernota begroting 2021

Uitgesproken op 18 juni 2020 door plaatsvervangend fractievoorzitter Jan de Vries. Gesproken tekst geldt

Meneer de voorzitter,

We leven in ongekende tijden…

De Coronacrisis heeft de hele wereld hard geraakt, met tot nu toe wereldwijd minstens een half miljoen dodelijke slachtoffers. De economische crisis komt daar nog bovenop, we hebben als het ware de lichtflitsen van het onweer al gezien maar wachten nu op het geluid van de donder. De Coronacrisis heeft ook Zaanstad niet onberoerd gelaten, we leven mee met de nabestaanden van de Zaanse slachtoffers die door het virus zijn overleden, maar ook met de Zaankanters die bezig zijn aan een lange periode van herstel.

Voorzitter,

Vanuit ons midden is Krista Van Dalen hard getroffen en vanaf deze plaats neem ik de gelegenheid waar om haar (als tolk der aanwezigen)  van harte een voorspoedig algeheel herstel toe te wensen.

Voorzitter,

Aan ons de taak om de gemeente zo goed mogelijk door de komende economische problemen te leiden. Onze financiën waren al niet erg rooskleurig, met als bekende oorzaken de overschrijdingen in de jeugdzorg en de onder uitputting van de Rijksuitgaven, gekoppeld aan het trap-op-trap-af systeem van het Gemeentefonds. Toch zullen we alles op alles moeten zetten om de stad leefbaar te houden en de vitale infrastructuur te behouden, …zodat we in het “Na Corona” tijdperk weer sterk uit de crisis komen. D66 denkt daarbij met name aan de ondernemers in de middenstand, de horeca, de culturele basisinfrastructuur, maar zeker ook de sociale en maatschappelijke voorzieningen zoals de buurthuizen, de sportvoorzieningen en zeker ook de voedselbank! Tegelijkertijd moeten wij ons voorbereiden op een grote instroom in de bijstand ondanks dat er vanuit dit huis heel hard gewerkt wordt aan de uitvoer van de diverse steun maatregelen.

Voorzitter,

Nut en noodzaak zullen de criteria moeten blijven waarop wij de toekomstige uitgaven gaan toetsen. Het zal onmogelijk blijken om in de toekomst aan ieders wensen te kunnen voldoen en dus zullen we inwoners alsmede bedrijven en helaas zal dat onontkoombaar zijn gaan teleurstellen. Overheidsinvesteringen dienen wat D66 betreft wel zo veel als mogelijk op peil te blijven om de crisis niet nog verder te verdiepen.

Voorzitter,

Een ding is zeker, dit alles gaat de gemeente veel geld kosten. De begroting voor 2020 zoals die vorig jaar is opgesteld, biedt weinig houvast meer. We moeten net als het Kabinet met 50% van de kennis 100% van de beslissingen nemen en de gemeente wordt niet alleen financieel maar daardoor ook organisatorisch sterk op de proef gesteld.

Voorzitter

Er schijnt inmiddels al wel door het Rijk zo’n 500 miljoen euro uitgetrokken te zijn om de Nederlandse gemeenten bij te staan, maar dit zal niet genoeg zijn. Zaanstad zal net als veel andere gemeenten een structurele verhoging van het Gemeentefonds nodig hebben om haar wettelijke taken naar behoren te kunnen uitvoeren, zonder een kaalslag te veroorzaken op andere terreinen. Het lijkt ons daarom niet verstandig om alles op alles te zetten om dit najaar met een sluitende begroting te komen, omdat dit onherstelbare schade aan de gemeentelijke voorzieningen zal kunnen toebrengen.

Voorzitter

We zullen LEF moeten tonen en ons uit de crisis moeten investeren en volgens de heer Klaas Knot directeur van de Nederlandse Bank ook bereid moeten zijn om geld te lenen om dit doel te bereiken en wij zijn ons daar zeer van bewust, zal dat voor Zaanstad nog een hele uitdaging worden.

Voorzitter

Ook nu, of juist nu, moeten we verder blijven kijken dan volgend jaar. Hoe ziet Zaanstad eruit na het Corona tijdperk? Massatoerisme, 500.000 vliegbewegingen per jaar op Schiphol, misschien is dit voorlopig niet meer aan de orde. De digitale vergaderingen, en dan bedoelen wij niet alleen in de raad, zullen wellicht populair blijven. We hebben de kans om groener uit de crisis te komen, en die kans moeten we zeker niet voorbij laten gaan, sterker nog, die kans moeten we grijpen. De klimaatcrisis zal een tsunami zijn in vergelijking met deze Coronagolf. We moeten daarom onverkort aandacht blijven geven aan de energietransitie, en vol in zetten op een goed aanbod in de Regionale Energie Strategie, inclusief een te ontwikkelen warmtevisie.

Voorzitter

Ook andere beleidsterreinen moeten voor de langere termijn in beeld blijven, zoals de gebiedsontwikkelingen van MAAK Zaanstad, het mobiliteitsplan, de woningnood die bestreden moet worden en we moeten in control komen op het gebied van de jeugdzorg. Hiertoe moet in de eerste plaats grondig onderzoek worden gedaan naar de achterliggende oorzaken van de onverwachte overschrijdingen.

Voorzitter

We vertrouwen er daarbij op dat voornoemd onderzoek bij dit college onder uw bezielende leiding in goede handen is en dat voor het einde van deze bestuursperiode deze problematiek tot het verleden is gaan behoren. Een slagvaardige overheid en een vitaal middenveld zijn daarbij overigens onontbeerlijk !

Voorzitter,

Tot slot:
“Kinderen hebben de toekomst” is een veelvuldig gebruikt  spreekwoord maar in onze raad hebben zij helaas nog geen stem en daarom neem ik het vandaag hier in deze politieke arena voor hen op.  In Zaanstad Noord zijn duizenden schoolkinderen die elke schooldag, u hoort het goed, elke schooldag, vanwege keuzes die in 1974 zijn gemaakt nog steeds, ik zei het eerder, elke schooldag weer smerige lucht moeten inademen Hun scholen zijn namelijk gesitueerd langs de N203 waar vele miljoenen hoeveelheden gemotoriseerd verkeer passeert en wij van D66 Zaanstad vinden dat daar zo spoedig mogelijk een einde aan moet komen !